نقشهي داخل هواپيما که نشان ميدهد از مرز خارج شديم، يکي دو نفر از خانمها که با تور ما به سفر آمدهاند از صندليهايشان بلند ميشوند و با آرامش روسري و مانتوهايشان را در ميآوردند. کمي بعد چند خانم ديگر به تبعيت از اولين نفرات مانتوها و سپس روسرييشان را در ميآورند. اين تقليد تا جايي ادامه پيدا ميکند که ديگر تنها تعداد کمي از افراد گروه حجابشان را حفظ کردهاند...
سرويس اجتماعي برنا نقشهي داخل هواپيما که نشان ميدهد از مرز خارج شديم، يکي دو نفر از خانمها که با تور ما به سفر آمدهاند از صندليهايشان بلند ميشوند و با آرامش روسري و مانتوهايشان را در ميآوردند. اولين بار است که چنين چيزي ميبينم. کمي بعد چند خانم ديگر به تبعيت از اولين نفرات مانتوها و سپس روسرييشان را در ميآورند. اين تقليد تا جايي ادامه پيدا ميکند که ديگر تنها تعداد کمي از افراد گروه حجابشان را حفظ کردهاند. کمي بعد متوجه ميشوم که رفتوآمد خانمها به سمت دستشويي هواپيما بيشتر شده است. حالا که حدود نيم ساعت است از مرز ايران خارج شدهايم، چهرهها برايم ناآشنا است. انگار نه انگار اينها همان افرادي هستند که با هم در تور ثبت نام کرديم. به مسوولان تور که نگاه ميکنم عين خيالشان نيست. حتي يک نفرشان کنار يکي از خانمها که چهرهاش زير آرايش پنهان شده، نشسته و گرم گفتوگو و خنده است. هرچه بيتوجهي و بيثباتي خانمهاي هموطن را ميبينم که چطور روسريهاشان را مثل يک تکه پارچه بيارزش برميدارند و توي کيفهايشان مي چپانند، به گره روسريام بيشتر علاقه پيدا ميکنم. هواپيما که در خاک مالزي نشست، زنان و مرداني که به نظر ميآمد در طول راه با يکديگر آشنا شدهاند، دست در دست هم از پلههاي هواپيما پايين آمدند. مسوول تور بيتوجهتر از همه با زني که آرايش غليظ داشت و در تمام طول پرواز کنارش نشسته بود همراه شد. از پلههاي هواپيما پايين آمديم. يک زن مالزيايي يک تکه مقوا را که روي آن به زبان فارسي خوشامد نوشته شده بود جلوي خودش گرفته و ميگويد: " سلام ، خوشامديد". لبخندي بر لب دارد و به تک تک مسافران سلام ميکند. زنان و مردان تور، يکي يکي از جلويش رد ميشوند و هر کدام براي بامزگي چيزي ميگويند. خجالت ميکشم به همراه کساني سفر کردهام که بدون توجه به هم ميهنانشان نام ايران را در کشورهاي ديگر لکهدار ميکنند.
تورهاي مسافرتي راهي براي ترويج فساد اخلاقي
نبود نظارت دقيق بر تورهاي تفريحي خارج از کشور باعث شده تا در برخي از آنها، به ويژه تورهاي دبي، تايلند، مالزي و چين شاهد انواع فسادهاي اخلاقي باشيم که گاه اين مسائل پس از بازگشت به کشور هم ادامه پيدا ميکند و دامنه آشنايي ها روز به روز گسترش مييابد علاوه بر اين وجود شرايط و امکانات پيش بيني شده در کشورهاي مقصد و نبود نظارت موثر باعث شدهاست تا در بسياري از اين کشورها افراد به راحتي در مکانهايي حضور يابند که ناخواسته منجر به تاثير پذيري آنها از الگوهاي نامناسب فرهنگ بيگانه شود. يک راهنماي تورهاي خارجي در اين رابطه به برنا ميگويد: تورهاي تفريحي خارجي که اين روزها با آغاز تابستان تبليغات بسياري را در مطبوعات به خود اختصاص ميدهند، همواره قابل اطمينان نيستند و گاه فساد اخلاقي رايج در آنها به ضرر تمام افراد حاضر در تور ميشود. اين منبع آگاه ادامه ميدهد: برخي از تورها مانند تورهاي تايلند، مالزي، دبي چين و روسيه فساد اخلاقي بسياري را در مقصد به همراه دارد و گاه چندين نفر حاضران بيبند و بار در اين تورها، وجهي ايرانيان را در برابر افراد کشورهاي ديگر نامناسب جلوه ميدهند و از آنجا که نظارت دقيقي بر کار تورها نيست اين روش همچنان ادامه پيدا ميکند. به گفته وي راهنماهاي تور و مسوولان برگزاري هم با دريافت مبالغي از تمام اين موارد چشمپوشي ميکنند و در واقع به جز دريافت وجه کار ديگري با مشتريان تور ندارند. به گفته اين منبع آگاه البته تمام تورها به اين شکل نيستند و برخي از آنها به خاطر داشتن ليدرهاي متعهد، از وضعيت مناسبي برخوردار و کاملا قابل اطمينان هستند. وي ضعف در نظارت بر تورهاي داخلي و بويژه سفرهاي جمعي خارجي را از مهمترين عوامل بروز چنين رفتارهايي دانست و ميگويد: متاسفانه با وجود برگزاري طرحهاي ارتقاء امنيت اجتماعي و اخلاقي در کشور هيچ گونه توجي به اين موارد نميشود و از اين طريق به نوعي راه اشاعه فساد و بي بندو باري براي افراد بخصوص صاحبان ثروت بازگذاشته ميشود.
بيشترين تعداد مسافران سفرهاي خارجي به آنتاليا ميروند
به گفته مسوولان آژانسهاي هوايي مختلف بيشترين تقاضا براي مسافرتهاي خارجي سفر به آنتاليا است و چنين سفرهايي در اين ميان جوانان بيشترين متقاضيان را دارد زيرا انجام برخي رفتارهايي که در داخل کشور جرم محسوب مي شود انگيزه قوي براي بسياري از آنها است. رواج چنين مناسبت ها و رفتارهايي درحالي در تورهاي خارجي شايع مي شود که حدود 70 درصد تبليغات روزنامهها و رسانههاي مکتوب در خصوص سفرهاي برون مرزي به اين کشورها از جمله آنتاليا اختصاص دارد. بهنوش رهبري مدير عامل آژانس هوايي در تهران، با بيان اين مطلب اظهار ميکند: بيشترين مورد شکايات مسافران از تورهاي مسافرتي راجع به وضعيت هتلها است. براي مثال ديده شده نام هتلي که تور به مسافر اعلام کرده با نام هتلي که وي در آنجا اقامت ميکند متفاوت است يا اينکه هتلي که پنج ستاره اعلام شده بود، چهار ستاره است. همچنين در برخي موارد زمان پروازها نيز تاخيرهاي طولاني و چند ساعته دارد و پرواز مسافران سر ساعتي که معين شده صورت نميگيرد و حتي گاهي مسافران مجبور به خوابيدن در فرودگاه نيز ميشوند. بيشترين ميزان استقبال مردم براي مسافرت به کشورهاي خارجي را از آنتاليا ذکر ميکند و ميگويد: در فصل تابستان ميزان استقبال مردم براي سفر به کشور ترکيه به خصوص آنتاليا بيشتر ميشود. وي علت اين استقبال را سواحل دريايي و خنک بودن هوا ميداند و ميافزود: مردم آنتاليا را در فصل تابستان بيشتر به علت سواحل دريايي و امکان شنا در آن انتخاب ميکنند. همچنين دليل ديگر استقبال مردم، عدم نياز به داشتن ويزا براي سفر به کشور ترکيه است. اين مدير عامل آژانس هوايي خاطر نشان ميکند: کمترين هزينه سفر به اين مکان سيصد و 70 الي 80 هزار تومان بوده و بيشترين هزينه آن نيز حدود يک ميليون و 400 هزار تومان است. رهبري ادامه ميدهد: بيشترين استقبال مردم در تابستان براي سفرهاي داخلي نيز مربوط به جزيره کيش است بر علت آن هم به خاطر شروع جشنواره و فستيوال در اين فصل است. وي ادامه داد: کمترين هزينه سفر به جزيره کيش صد و 10 الي 20 هزار تومان و حداکثر هزينه آن حدود دويست و 50 هزار تومان است. اين مدير عامل آژانس هواپيمايي بيشترين افراد مراجعه کننده براي سفر به آنتاليا را گروه سني جوان ذکر ميکند و ميگويد: بيشتر افراد مراجعه کننده براي سفر به آنتاليا شامل گروه سني جوان است انگيزه تعداد زياد از اين افراد انجام برخي رفتارهايي است که در داخل کشور جرم تلقي مي شود و نبود نظارت بر اين تورها وقوع چنين مواردي را تقويت ميکند اما در مورد جزيره کيش از همه گروه سني و خانواده ها نيز متمايل به اين سفر هستند. وي ميزان سود گرفته شده در تورها را کمتر از حالت فردي دانسته و ميگويد: زماني که افراد بليط، هتل و ويزا جداگانه مي گيرند هر کدام از آن ها سود مخصوص به خودش را دارد که از مشتري گرفته مي شود اما هنگامي که فردي از طريق تور اقدام به سفر کند يک سود کلي بر روي سفرشان گرفته مي شود که ميزان خيلي کمتر از حالت اول است و اين به نفع مسافر است. وي در خاتمه سازمان جهانگردي و ميراث فرهنگي را مسوول رسيدگي به شکايات و مشکلات مسافران ذکر ميکند و ميافزايد: مسافر با هر مشکلي که روبهرو باشد و يا از سفر خود ناراضي باشد ميتواند با مراجعه به سازمان جهانگردي و ميراث فرهنگي به حل مشکلش بپردازد.
بي شک نداشتن الگوي مناسب يا يکسري از ويژگي هاي مشترک پايدار فرهنگي باعث عدم مصونيت در مقابل عارضه و آسيب ها در تورهاي تفريحي ميشود ضمن اينکه اشاعه چنين مواردي نقش بازدارندهاي را در رابطه با گسترش فرهنگ خودي و تاثير پذيري از ويژگي هاي مثبت ساير ملل ايفا ميکند. با اين وجود تاکنون سازمان و نهاد خاصي مسووليت نظارت بر اين موارد را بر عهده نگرفته است. اين در حالي است که نظارت بر شرکتهاي خصوصي و دولتي از چندي پيش در دستور کار نيروي انتظامي قرار گرفته است اما همچنان ما شاهد تيليغات گسترده برگزاري اين سفرها و اشاعه رفتارهاي نامناسب در آنها هستيم.
بسته هاي فرهنگي بايد دراختيار مسافران تورهاي برون مرزي قرار گيرد
يعقوب موسوي آسيب شناس اجتماعي و استاد دانشگاه درباره تاثيرات منفي تورهاي تفريحي در جامعه به برنا ميگويد: تورهاي برون و درون مرزي بدليل اختصاصي بودن مديريت کنترل شده اي ندارند.
موسوي معتقد است؛ مسافرت هاي خانوادگي، خويشاوندي، همسايگان، اعضاي صنف ها و دوستان که با تورهاي تفريحي انجام ميشود بدليل شخصي بودن خارج از مديريت تعريف شده است که مشکلاتي را ايجاد مي کند.
به گفته وي نبود الگوهاي صحيح فرهنگي تاثيرات منفي خود را در همه جاي دنيا دارد.
اين استاد دانشگاه ادامه مي دهد: نداشتن الگوي مناسب يا يکسري از ويژگي هاي مشترک پايدار فرهنگي باعث عدم مصونيت در مقابل عارضه و آسيب ها در تورهاي تفريحي مي شود ضمن اينکه اشاعه چنين مواردي نقش بازدارندهاي را در رابطه با گسترش فرهنگ خودي و تاثير پذيري از ويژگي هاي مثبت ساير ملل ايفا ميکند.
اين آسيب شناس معتقد است که اشاعه الگوهاي فرهنگي، حفظ و تقويت هويت هاي فرهنگي و حفظ معيارهاي بومي و ملي راهکارهاي مناسب براي کاهش تاثيرات منفي تورهاي تفريحي است و توجيه درست فرهنگي، آموزش فرهنگي کار کارشناسي نبايد تحت تاثير کارهاي موقت فرهنگي مسموم شده و در جهت مغاير با فرهنگ اقدام کنند.
موسوي اذعان کرد: سازمان ميراث فرهنگي بايد با دعوت از مديران تور ها به آن ها آموزش هاي فرهنگي دهند ضمن اينکه بايد جايگزين فرهنگي را نيز براي اين افراد ارائه دهند.
اين استاد دانشگاه ادامه مي دهد: در همه کشورها يک بسته فرهنگي براي مسافران تورها وجود دارد که متاسفانه در تورهاي ايراني فقدان چنين امري احساس مي شود بنابراين نبود الگو و توصيه هايي در اين گونه از سفرها اثرات نامطلوبي بر رفتارهاي افراد گذاشته است.
وي با بيان اينکه آموزش عمومي فرهنگي در حفظ ارزش ها ضعيف است، مي گويد: اعمال کنترل ها و روش هاي غيرکارشناسي باعث آسيب هاي جدي اجتماعي مي شود.
